
de Volkskrant
18 november 2017 zaterdag
Section: Sir Edmund; Blz. 4
 RONALD VELDHUIZEN
Highlight: Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: Van de Europeanen zijn Nederlanders het best in Engels.
Van wie komt die claim?
Al twee jaar op rij scoren Nederlanders het best op Engelse taalbeheersing, van alle niet-Engelstalige landen ter wereld. Dat zou blijken uit het jaarlijkse onderzoek van de organisatie Education First (EF), die met de 'English Proficiency Index' (EPI) het taalniveau van een miljoen mensen toetst en vergelijkt. Onder meer AD en NU.nl berichtten erover. 

Toch heeft die eer iets willekeurigs. Het ene jaar staat Zweden bovenaan, dan weer Noorwegen of Denemarken. En woonden vorig jaar de meest Engelsvaardige Nederlanders in de provincies Zeeland en Zuid-Holland, nu blijkbaar in Utrecht. Verandert de taalvaardigheid zo snel of is er iets anders met de ranglijst aan de hand?
Klopt het?
Peilingonderzoeker Jelke Bethlehem rook in elk geval eerder onraad. In 2015 signaleerde de Leidse hoogleraar allerlei gebreken rondom het English Proficiency Index-onderzoek op zijn blog peilingpraktijken.nl. Sindsdien tikt hij kranten op de vingers als ze ernaar verwijzen. 

Niet geheel onterecht, want de EPI-ranglijst blijkt inderdaad behoorlijk nietszeggend. De organisatie erachter, Education First, verkoopt taaltrainingen en biedt voor geïnteresseerden op hun website een korte test Engels aan. En dáár is het hele rapport op gebaseerd: mensen die toevallig dat internettestje besloten te doen. Totaal niet representatief dus. 

Bethlehem ergert zich aan die aanpak. 'Wij van WC-eend adviseren WC-eend. Uw Engels is niet goed, dus ga maar een cursus Engels volgen. Het zou prettiger geweest als een onafhankelijke organisatie dit had getest.' 

Alleen al doordat elk jaar een willekeurige en onbekende groep mensen de test invult, kunnen de scores schommelen. Dat verklaart ook waarom het ene jaar Denemarken beter scoort dan Nederland en andersom, of waarom Utrecht nu ineens koploper blijkt terwijl dat vorig jaar nog Zuid-Holland en Zeeland waren. 

Van zulke tekortkomingen zegt de Nederlandse EF-woordvoerder zich bewust te zijn. 'Maar we zijn wel de enigen die regelmatig onderzoek doen naar deze vraag.' 

Bestaan er betere gegevens? Betrouwbare peilingen van het taalniveau Engels op wereldschaal zijn er nauwelijks, blijkt. Op één na: de grootste studie die taalonderzoeker Alison Edwards van de Universiteit Leiden zich kan herinneren is een EU-studie uit 2013, onder scholieren. Toen scoorden Nederlanders wel degelijk bovengemiddeld hoog, al beheersten de Zweden én Vlamingen hun Engels duidelijk beter.
Eindoordeel?
Of Nederlanders het allerbest Engels beheersen vergeleken met andere niet-Engelstalige landen, kan de jaarlijkse English Proficiency Index helemaal niet onthullen



